Obiekty, obszary i urządzenia szczególnie zagrożone

Bezpieczeństwo funkcjonowania państwa zależy m.in. od tego, czy obiekty, obszary i urządzenia szczególnie zagrożone są właściwie zabezpieczone. Ich ochrona jest często regulowana przez przepisy prawa. Informacje o tym, które obiekty, obszary i urządzenia należą do grupy szczególnie zagrożonych, można znaleźć m.in. w następujących ustawach i rozporządzeniach:

1. ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 o ochronie osób i mienia [z późn. zm.] – obiekty, obszary i urządzenia podlegające obowiązkowej ochronie z mocy prawa;
2. ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym [z późn. zm.] – infrastruktura krytyczna (IK), przez którą należy rozumieć systemy oraz wchodzące w ich skład powiązane ze sobą funkcjonalnie obiekty, w tym obiekty budowlane, urządzenia, instalacje, usługi kluczowe dla bezpieczeństwa państwa i jego obywateli oraz służące zapewnieniu sprawnego funkcjonowania organów administracji publicznej, a także instytucji i przedsiębiorców;
3. ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa [z późn. zm.] – podmioty świadczące usługi z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz wewnętrzne struktury operatorów usług kluczowych odpowiedzialnych za cyberbezpieczeństwo;
4. ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny;
5. rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 21 kwietnia 2022 r. w sprawie obiektów szczególnie ważnych dla bezpieczeństwa lub obronności państwa oraz ich szczególnej ochrony.

 

Zgodnie z powyższymi aktami oraz dyrektywą 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE, która m.in. określa podmioty zaliczane w Polsce do instytucji administracji centralnej, można określić przybliżony wykaz obiektów, obszarów i urządzeń szczególnie zagrożonych. Mogą być one równolegle wyszczególnione w kilku aktach prawnych.

Do obiektów, obszarów i urządzeń szczególnie zagrożonych można zaliczyć:

 

I. Obiekty instytucji administracji centralnej, do których należą m.in.:

1. Kancelaria Prezydenta RP;
2. Kancelaria Sejmu RP;
3. Kancelaria Senatu RP;
4. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów;
5. Sąd Najwyższy;
6. Naczelny Sąd Administracyjny;
7. Wojewódzkie sądy administracyjne;
8. Sądy powszechne – rejonowe, okręgowe i apelacyjne;
9. Trybunał Konstytucyjny;
10. Najwyższa Izba Kontroli;
11. Biuro Ochrony Rządu;
12. Biuro Bezpieczeństwa Narodowego;
13. Centralne Biuro Antykorupcyjne;
14. Poszczególne ministerstwa;
15. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych;
16. Urząd Lotnictwa Cywilnego;
17. Urząd Komunikacji Elektronicznej;
18. Główny Urząd Geodezji i Kartografii;
19. Główny Urząd Nadzoru Budowlanego;
20. Główny Urząd Statystyczny;
21. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych;
22. Państwowa Komisja Wyborcza;
23. Rządowe Centrum Legislacji;
24. Narodowy Fundusz Zdrowia;
25. Zakład Ubezpieczeń Społecznych;
26. Komisja Nadzoru Finansowego;
27. Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych;
28. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego;
29. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad;
30. Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej;
31. Komenda Główna Policji;
32. Komenda Główna Straży Granicznej;
33. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska;
34. Główny Inspektorat Transportu Drogowego;
35. Główny Inspektorat Farmaceutyczny;
36. Główny Inspektorat Sanitarny;
37. Główny Inspektorat Weterynarii;
38. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
39. Agencja Wywiadu;
40. Państwowa Agencja Atomistyki;
41. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej;
42. Agencja Rezerw Materiałowych;
43. Narodowy Bank Polski;
44. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej;
45. Służba Celna Rzeczypospolitej Polskiej;
46. Urzędy wojewódzkie.

 

II’. Obiekty, obszary i urządzenia mające znaczenie dla obronności państwa (kat. I):

1. obiekty, w których produkuje się, remontuje i magazynuje uzbrojenie, sprzęt wojskowy oraz środki bojowe, a także obiekty, w których są prowadzone prace naukowo-badawcze lub konstruktorskie w zakresie produkcji na potrzeby bezpieczeństwa lub obronności państwa;
2. magazyny, w których są przechowywane rezerwy strategiczne; magazyny ropy naftowej i paliw o pojemności powyżej 100 tys. m³, w których są przechowywane zapasy interwencyjne; magazyny, w których są przechowywane zapasy obowiązkowe gazu ziemnego; kluczowe elementy infrastruktury przesyłowej ropy naftowej, paliw i gazu ziemnego oraz instalacje skroplonego gazu ziemnego, a także dyspozycje mocy, stacje elektroenergetyczne o strategicznym znaczeniu dla krajowego systemu elektroenergetycznego;
3. obiekty stanowiące siedzibę urzędu obsługującego Ministra Obrony Narodowej oraz obiekty jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych;
4. mosty, wiadukty i tunele, które znajdują się w ciągu dróg o znaczeniu obronnym;
5. mosty, wiadukty i tunele, które znajdują się w ciągu linii kolejowych o znaczeniu obronnym;
6. centrum zarządzania ruchem lotniczym oraz obiekty niezbędne do realizacji zadań w zakresie zapewniania służb żeglugi powietrznej, a także lotniska wyznaczone do startów i lądowań statków powietrznych w ruchu międzynarodowym;
7. porty morskie o znaczeniu obronnym;
8. śródlądowe przeprawy wodne o znaczeniu obronnym;
9. obiekty infrastruktury łączności, w tym obiekty operatorów pocztowych i przedsiębiorców telekomunikacyjnych, przeznaczone do realizacji zadań na rzecz bezpieczeństwa lub obronności państwa;
10. Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej;
11. zapory wodne i inne urządzenia hydrotechniczne, których awaria może spowodować zatopienie terenów o powierzchni powyżej 500 km² albo obszaru o mniejszej powierzchni, na którym znajdują się obiekty uznane za szczególnie ważne dla bezpieczeństwa lub obronności państwa;
12. obiekty jednostek organizacyjnych Agencji Wywiadu;
13. obiekty Narodowego Banku Polskiego oraz Banku Gospodarstwa Krajowego;
14. obiekty Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych S.A. oraz Mennicy Polskiej S.A.;
15. obiekty, w których wytwarza się, przetwarza, stosuje lub przechowuje materiały jądrowe oraz średnioaktywne lub wysokoaktywne odpady lub źródła promieniotwórcze.

 

II”. Obiekty, obszary i urządzenia mające znaczenie dla obronności państwa (kat. II):

1. obiekty organów i jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez niego nadzorowanych;
2. obiekty jednostek organizacyjnych Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego;
3. obiekty jednostek organizacyjnych Centralnego Biura Antykorupcyjnego;
4. obiekty jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Sprawiedliwości lub przez niego nadzorowanych;
5. obiekty mające bezpośredni związek z wydobywaniem: gazu ziemnego, ropy naftowej, węgla brunatnego i kamiennego, rud metali z wyjątkiem darniowych rud żelaza, rud pierwiastków rzadkich oraz pierwiastków promieniotwórczych, piasków formierskich i szklarskich oraz ziemi krzemionkowej;
6. obiekty, w których wytwarza się, przetwarza, stosuje lub przechowuje materiały stwarzające szczególne zagrożenie wybuchowe lub pożarowe;
7. obiekty, w których prowadzi się działalność z wykorzystaniem toksycznych związków chemicznych i ich prekursorów, a także środków biologicznych, mikrobiologicznych, mikroorganizmów, toksyn i innych substancji wywołujących choroby u ludzi lub zwierząt – zlokalizowane w miejscowościach powyżej 20 tys. mieszkańców;
8. elektrownie i elektrociepłownie zawodowe, z wyjątkiem elektrowni jądrowych, których produkcja energii jest przekazywana do wspólnej sieci elektroenergetycznej lub stacje elektroenergetyczne należące do operatorów systemów dystrybucyjnych;
9. inne obiekty będące we właściwości organów administracji rządowej, organów jednostek samorządu terytorialnego, instytucji państwowych oraz przedsiębiorców lub innych jednostek organizacyjnych, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie w znacznych rozmiarach dla życia i zdrowia ludzi, dziedzictwa narodowego, środowiska albo spowodować poważne straty materialne lub zakłócić funkcjonowanie państwa.

 

III. Obiekty związane z ochroną interesu gospodarczego państwa:

1. zakłady mające bezpośredni związek z wydobyciem surowców mineralnych o strategicznym znaczeniu dla państwa;
2. porty morskie i lotnicze;
3. banki i przedsiębiorstwa wytwarzające, przechowujące bądź transportujące wartości pieniężne w znacznych ilościach.

 

IV. Obiekty, obszary i urządzenia związane z zapewnieniem bezpieczeństwa publicznego:

1. zakłady, obiekty i urządzenia mające istotne znaczenie dla funkcjonowania aglomeracji miejskich, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz środowiska, w szczególności elektrownie i ciepłownie, ujęcia wody, wodociągi i oczyszczalnie ścieków,
2. zakłady stosujące, produkujące lub magazynujące w znacznych ilościach materiały jądrowe, źródła i odpady promieniotwórcze, materiały toksyczne, odurzające, wybuchowe bądź chemiczne o dużej podatności pożarowej lub wybuchowej,
3. rurociągi paliwowe, linie energetyczne i telekomunikacyjne, zapory wodne i śluzy oraz inne urządzenia znajdujące się w otwartym terenie, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska albo spowodować poważne straty materialne.

 

V. Obiekty i urządzenia związane z ochroną innych ważnych interesów państwa:

1. zakłady o unikalnej produkcji gospodarczej,
2. obiekty i urządzenia telekomunikacyjne, pocztowe oraz telewizyjne i radiowe,
3. muzea i inne obiekty, w których zgromadzone są dobra kultury narodowej,
4. archiwa państwowe.

 

VI. Obiekty, obszary i urządzenia związane systemami infrastruktury krytycznej (IK):

1. zaopatrzenia w energię, surowce energetyczne i paliwa;
2. łączności – łączności telefonicznej stacjonarnej i mobilnej, transmisji programów radiofonicznych i telewizyjnych, radiofonii i telewizji, telewizji kablowej, szerokopasmowego dostępu do internetu, łączności pocztowej;
3. sieci teleinformatycznych;
4. finansowym – budżetowym, bankowym, ubezpieczeniowym oraz kapitałowym;
5. zaopatrzenia w żywność;
6. zaopatrzenia w wodę;
7. ochrony zdrowia – w którego skład wchodzą: Narodowy Fundusz Zdrowia, świadczeniodawcy, organy kontroli i nadzoru oraz Ministerstwo Zdrowia;
8. transportowym – kolejowym, samochodowym, lotniczym, rurociągowym, żeglugowym;
9. ratowniczym – w którego skład wchodzą m.in.: Krajowy Systemy Ratowniczo-Gaśnicy, Państwowe Ratownictwo Medyczne, System Powiadamiania Ratunkowego, Krajowy System Wykrywania Skażeń i Alarmowania;
10. zapewniającym ciągłość działania administracji publicznej – rządowej (centralnej, wojewódzkiej, zespolonej i niezespolonej) oraz samorządowej;
11. produkcji, składowania, przechowywania i stosowania substancji chemicznych i promieniotwórczych (w tym rurociągi substancji niebezpiecznych).

 

VII. Obiekty i obszary podmiotów świadczących usługi z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz wewnętrznych struktur operatorów usług kluczowych odpowiedzialnych za cyberbezpieczeństwo związanych z sektorami i podsektorami:

1. energii – wydobywania kopalin, energii elektrycznej i cieplnej, ropy, paliw i gazu, energetyki jądrowej oraz wodoru;
2. transportu – lotniczego, kolejowego, wodnego i drogowego;
3. bankowości i infrastruktury rynków finansowych;
4. ochrony zdrowia – udzielania świadczeń zdrowotnych i zdrowia publicznego, produkcji i dystrybucji substancji czynnych, produktów leczniczych i wyrobów medycznych;
5. zaopatrzenia w wodę pitną i jej dystrybucji;
6. zbiorowego odprowadzania ścieków;
7. infrastruktury cyfrowej;
8. zarządzania usługami technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT);
9. przestrzeni kosmicznej;
10. podmiotów publicznych.